Posts Tagged ‘napoje’
Jakież to cudowne i wspaniałe, gdy mamy sprawny zmysł smaku! Niestety trzeba przyznać, że zmysł smaku z wiekiem słabnie.
Jakież to smutne i przykre! Wiele starszych osób z przyjemnością wspomina z dzieciństwa smak na przykład dojrzałych owoców prosto z drzewa lub specjalnie przygotowanych dań. Jednakże smak może się pogorszyć lub wręcz zaniknąć również z innych powodów. Przyczyną takich kłopotów bywa uraz głowy, alergia, infekcja, leki, kontakt z trującymi substancjami chemicznymi, a nawet zwykły katar. O rozpaczy osób pozbawionych węchu i smaku wzruszająco opowiedziała pewna kobieta, która czegoś takiego doświadczyła. Napisała ona: „Mocny aromat kawy i słodki smak pomarańczy są dla nas czymś tak normalnym, że gdy tracimy możliwość ich odczuwania, to tak jakbyśmy zapomnieli, jak się oddycha”. Nieprzyjemnym zaburzeniem, które powoduje, iż wyczuwa się smak czegoś, czego nie ma, jest tak zwany smak fantomowy. Również chorym na raka w trakcie chemioterapii czasem zmienia się zdolność czucia smaku i zapachu.
Smak jest jednym z podstawowych zmysłów człowieka. Zmysły z kolei są czymś, co może nie jest niezbędne, aby żyć, ale na pewno sprawia, że życie nabiera niezwykłego wymiaru, po prostu możemy się cieszyć życiem. Smak odczuwamy dziki receptorom smakowym, ale również, co ciekawe, dzięki receptorom węchowym. Każdy z nas ma po pięć rodzajów receptorów smakowych.
Cztery z nich dobrze znamy, to: słodki, słony, gorzki i kwaśny. Ostatni z rodzajów to umami – receptor ten odpowiada za wykrycie, czy w pożywieniu obecny jest kwas glutaminowy, który jest częścią składową białek. Receptory te umieszczone są w każdym z tzw. kubków smakowych, których każdy z nas ma na języku około 10 000. Kubki te są rozmieszczone dość równomiernie, dzięki czemu każdy ze smaków możemy odczuwać w całej jamie ustnej. Dzięki tak wspaniałej fizjologii możemy się cieszyć różnorodnością smaków, a także ulepszać naszą sztukę kulinarną o to, co nam najbardziej smakuje. Dzięki odczuwaniu smaku, możemy się również ustrzec zjedzenia zepsutego, sfermentowanego czy wręcz trującego jedzenia i przez to dłużej cieszyć się zdrowiem.
Zmysł smaku funkcjonuje w niezwykle skomplikowany sposób. W grę wchodzą procesy chemiczne. Rozpuszczone w ustach substancje chemiczne z jedzenia pobudzają receptory smakowe, znajdujące się w specjalnych otworach na naszym języku. Komórki receptorowe reagują i pobudzają komórki nerwowe (neurony), a te przesyłają impulsy z kubka smakowego do mózgu. Rzecz zdumiewająca, że jeden kubek smakowy może oddziaływać na wiele neuronów, a jeden neuron może przyjmować bodźce z wielu kubków. Nie wiadomo dokładnie, w jaki sposób receptory smakowe i połączony z nimi zawiły system dokonują selekcji.
Pewna Encyklopedia informuje: „Powstające w mózgu wrażenia najwyraźniej są wynikiem przekazywania przez komórki receptorowe złożonych informacji zakodowanych w impulsach elektrycznych”. Z chemicznego punktu widzenia smak wciąż jednak kryje w sobie wiele tajemnic. Na przykład nie jest jasne, dlaczego dodanie kilku kropel kwaśnego soku z cytryny sprawia, że potrawa wydaje się bardziej słona. Co również ciekawe, smak słodki, kwaśny i słony wzbudza w komórkach smakowych impulsy elektryczne, a gorzki prawdopodobnie impulsy chemiczne.