Posts Tagged ‘umami’
Zmysł smaku odegrał dużą rolę w wyprawach odkrywczych w XV i XVI wieku. Jakieś 500 lat temu Vasco da Gama pożeglował wokół Afryki do Indii, po czym wrócił do Portugalii z ładunkiem przypraw korzennych. O panowanie nad dostarczającymi ich terenami walczyły przez następne 300 lat takie kraje europejskie, jak Francja, Hiszpania, Holandia, Portugalia i Wielka Brytania. Może zastanawiasz się: Dlaczego narody miałyby toczyć boje i ginąć z powodu przypraw? By zadowolić zmysł smaku!
Tak bardzo upodobali je sobie Europejczycy. Po dziś dzień dla dogodzenia podniebieniom pracuje przemysł, handel i nauka. Trzeba również wspomnieć, że przyprawy są wspaniałym zabójcą bakterii występujących w naszych potrawach czy napojach. Całkiem niedawno uczeni zauważyli, że cynamon dodany do niepasteryzowanego soku jabłkowego w ciągu trzech dni zabił 99,5 procent bakterii. Kiedy przy innej okazji do surowej wołowiny oraz do kiełbasy dodano przyprawy, okazało się, iż bakteria E. coli O157 najskuteczniej jest niszczona przez cynamon, goździki i czosnek. Zdaniem naukowców niewykluczone, że te przyprawy zabijają jeszcze inne bakterie, na przykład salmonellę i campylobacter jejuni.
Jakież to cudowne i wspaniałe, gdy mamy sprawny zmysł smaku! Niestety trzeba przyznać, że zmysł smaku z wiekiem słabnie.
Jakież to smutne i przykre! Wiele starszych osób z przyjemnością wspomina z dzieciństwa smak na przykład dojrzałych owoców prosto z drzewa lub specjalnie przygotowanych dań. Jednakże smak może się pogorszyć lub wręcz zaniknąć również z innych powodów. Przyczyną takich kłopotów bywa uraz głowy, alergia, infekcja, leki, kontakt z trującymi substancjami chemicznymi, a nawet zwykły katar. O rozpaczy osób pozbawionych węchu i smaku wzruszająco opowiedziała pewna kobieta, która czegoś takiego doświadczyła. Napisała ona: „Mocny aromat kawy i słodki smak pomarańczy są dla nas czymś tak normalnym, że gdy tracimy możliwość ich odczuwania, to tak jakbyśmy zapomnieli, jak się oddycha”. Nieprzyjemnym zaburzeniem, które powoduje, iż wyczuwa się smak czegoś, czego nie ma, jest tak zwany smak fantomowy. Również chorym na raka w trakcie chemioterapii czasem zmienia się zdolność czucia smaku i zapachu.
Potrawy kuchni staropolskiej nam, Polakom, smakują często najbardziej. Jest to związane z wielowiekową tradycją, z zakodowanymi w naszych genach przyzwyczajeniami oraz z tym, że kuchnia ta jest po prostu smaczna. Budzi ona jednak kontrowersje dietetyków w związku z tym, że jest ciężko strawna a także, dlatego, że potrawy tej kuchni zawierają spore ilości tłuszczu, zwłaszcza niezdrowych kwasów nasyconych.
W dawnych czasach jadano obficie oraz tłusto i nie szkodziło to naszym przodkom w takiej mierze jak obecnie, ponieważ prowadzili Oni bardziej aktywny tryb życia i ich organizmy miały przez to szybszy metabolizm. Niemniej jednak potrawy kuchni staropolskiej, czy według oryginalnych przepisów czy też w swej uwspółcześnionej, mniej tłustej wersji są niezwykle smaczne i aromatyczne. Lubimy potrawy z czerwonego mięsa, pieczenie, potrawki, kotlety, a także przeróżne zupy. Lubimy ziemniaki, kasze i chleb jako dodatki do głównych dań. Nadal także, na naszych stołach pojawiają się napoje, w tym alkoholowe mające korzenie w dawnych czasach, tj. zsiadłe mleko, maślanka, nalewki czy miody pitne.